Pnömatik Sistemler

Pneumatic Sistemler

A-) Pneumatic-Pnömatik Nedir?

Havayla çalışan sistemlerin tümüne Pnömatik denir. Kelima anlamı sıkıştırılmış havadır.

Havayla çalışma işlemi iki şekilde gerçekleştirilebilir.

1- Basınç Etkisi

2- Vakum Etkisi

1)Basınç Etkisi

Basınç etkisiyle çalışan sistemler genellikle itme gücüne dayalıdır. Kumanda merkezinden gelen işe göre Pnömatik tesisatın(boruların) içinden hava geçerek son elemana ulaşır. Son eleman genellikle pistonlardır.

2)Vakum Etkisi

Vakum etkisinde ise temel amaç emme-çekmedir. Kumanda merkezinden gelen veriye göre pnömatik tesisatın içindeki hava vakumlanır-emilir. Böylece istenilen cisim son elemana yapışır. Bu sistem genellikle robotlarda kullanılır.

a-Vakum Etkisiyle Çalışan Pnömatik Robot

Pnomatik robot

Pnomatik robot

B-) Pnömatik Devre Elemanları

B.a-) Kompresör

Pnömatik sistemlerin çalışabilmesi için öncelikle bir hava kaynağına ihtiyaç vardır. Bu hava kaynağını sağlayan cihazlara kompresör denir.

Kompresörün ürettiği hava alıcılara boru yada hortumlarla taşınır.Bu bütün sistemin tek bir kaynakta-kompresörden beslenebilmesine olanak sağlar.

Tahmin edebileceğiniz gibi piyasada çeşitli kapasite ve tiplerde kompresörler vardır. Kompresör seçiminde en önemli unsur sistemin ihtiyacıdır. Gereğinden fazla büyük veya küçük(kapasite olarak) kompresör zarardır.

B.b-) Hava Depoları – Hava Tankları

Bu hava depoları kompresörlerin çıkılarına bağlanırlar. Bu depoların kullanım amacı kompresörleri korumaktır. Hava depolarının olmadığı sistemlerde kompresörler sistemin hava ihtiyacını karşılamak için sürekli çalışıp duracaklardır. Bu dur-kalk işlemi kompresörün ömrünü azaltmaktadır. Kompresörler hava depolarını bir kere doldurur ve sistem bu hava depolarından beslenir. Depodaki hava bitene kadar kompresör çalışmaz.

Bu depoların hava çıkışları deponun üst kısmında olur. Çünkü depo içerisinde yoğunlaşan hava, hava çıkışında sisteme karışmamalıdır.

B.c-) Şartlandırıcı

Kompresörden çıkan hava alıcı için en uygun hava değildir. Çünkü kompresör bir fabrikayı besler ve basıncının yüksek olması gerekir fakat bizim cihazımızda alçak basınç kullanmamız gerekiyor. Ya da iletim hattından kullanılan kaynaklardan dolayı hattımızda kaynak parçaları ya da pas parçaları olabilir. Bu parçalar tabi ki cihazımızın verimini düşürecektir. Bunun için Filtre kullanmamız gerekmektedir. Sürtünmelerden oluşabilecek kayıpları en aza indirmek içinse yağlayıcı kullanmalıyız. İşte tüm bunları içince barındıran aparata Şartlandırıcı denir. Şartlandırıcı içerisinde Filtre, Regülatör ve Yağlayıcı bulundurur. Bu nedenle piyasada FeRaYe (FRY)olarakta bilinir (:

B.d-) Pnömatik Silindirler

Pnömatik silindirSistemlerin genellikle son elemanı silindirlerdir. Doğrusal olarak itme ve çekme yapan, yani Pnömatik sistemlerde iş yapan elemanlardır.

Tek etkili silindir,

Çift etkili silindir,

Yastıklı silindir,

Çift milli silindir gibi birçok çeşiti vardır. Hepsinin işlevi ve devre üzerindeki sembolleri farklıdır.

B.c-) Pnömatik Motorlar

Hava motorları kendisine iletilen basınçlı hava enerjisini dairesel dönme hareketine çevirirler. Diğer motorlara göre en büyük artısı güçlerine göre boyutlarının küçük olmasıdır. Bunun yanı sıra kontrol hız aralığı oldukça esnektir ve kolayca hızı ayarlanabilir. Bu motorlar ısı, kir, nem gibi ortam şartlarından etkilenmezler, zarar görmeden tam yükte çalışabilirler. Patlama ya da zehirli gaz yayma gibi bir durumları yoktur. Farklı sistemlere kolayca adapte edilebilirler.

Çeşitleri;

Radyal Pistonlu Motorlar,

Eksenel Pistonlu Motorlar,

Paletli Hava Motorları,

Dişli Hava Motorları,

Türbin Tipi Motorlar,

B.d-) Pnömatik Kontrol Elemanları(Valfler)

Pnömatik sistemlerin beyni diyebileceğimiz valfler pnömatik devrelerde kontrol ve kumanda elemanı olarak çalışır. Tam anlamıyla kaynaktan gelen akışkanın nereye, nasıl, nerden ve ne zaman gideceğini belirler. Yaptıkları işe göre 3’e ayrılırlar;

Yön Kontrol Valfleri

Akış Kontrol Valfleri

Basınç Kontrol Valfleri

B.d(a)-)Yön Kontrol Valfleri

Kaynaktan gelen akışkanın tek yönde ya da duruma göre değişkenlik gösteren herhangi bir yöne hareket etmesini sağlayan valflerdir.Esas kumanda valfleridir.

En çok Kullanılanları

Continue reading