Arıza Bulma ve Giderme

Son 50 yıl içinde elektroniğin hızla gelişmesi ve buna paralel olarak teknolojinin de gelişmesi yeni cihazların üretilmesin neden oldu. Bu üretilen cihazlarda kullanılan malzemelerin çokluğu nedeni ile fazla yer kaplaması(bkz: İlk bilgisayar) maalesef olumsuz bir gelişmedir. Bu olumsuzlukları ortadan kaldırmak için silikon yapılı mikron devreler IC yapıdaki kılıflarda üretilmeye başlandı. Bir masaya sığabilecek elemanların IC kılıflara yerleştirilmesi ile teknoloji yeniden şekillendi. IC yapısındaki bu küçülmelere paralel olarak diğer devre elemanları da küçüldü. SMD(yüzey birleşimli elemanlar)’ların üretimi ile birlikte artık sorun olan yer kavramı ortadan kalkmıştır

Fakat gelişen bu teknolojiye uydurulamayan bir konu var. Elektronik kartlarda oluşan arızalar için kullanılan cihazların problarının bu son derece küçük elemanlar karşısında yetersiz kalması ve iğne uçlu robotik test cihazlarının bile 30 – 40 dakikalık bir uğraş sonucu hataları bulması ve sağlam kartların bilgilerinin tanıtılması oldukça zaman almaktadır. Gelişmiş ülkeler bu zaman kaybını önlemek için kart arızalarının tespiti ve giderilmesi yerine sağlamı ile değiştirmeyi tercih ediyorlar. Fakat bu durum ülkemizde aynı değil.

Geçmiş dönemlerde bazı firmalar tarafından uygulanan bu durum çok ciddi kayıplara sebep olmuştur. Bantta meydana gelen bir arızada kartın yurt dışına gidip yenisinin gelmesi ciddi manada he zaman hem de para kaybına yol açmıştır. Geciken mallar ve prestij kaybı da cabası. Bu zaman kaybını önlemek için arızaları cihazlar yurt dışına gönderilmeyip burada tamir edilmektedir. Fakat herhangi bir arıza giderme kitapçığının olmaması arıza giderme işlemini yapacak kişinin işini zorlaştırdığı gibi yanlış bir çalışma sonucu daha büyük hasarların meydana gelmesine sebebiyet verir.

Arızaların giderilmesi sistemlere göre değişiklik gösterir. Bu nedenler sistemleri bu yapısı itibarı ile ikiye ayırabiliriz. Bunlar akıllı ve akıllı olmayan sistemlerdir.

Akıllı sistemler: Bu sistemler açılışta kendini kontrol ederek herhangi bir hata durumunu kullanıcıya sesli veya mesaj olarak bildiren sistemlerdir. Bu sistemler hata durumunda kendini kapatarak diğer arızanın büyümesini engeller. Örnek olarak bilgisayarı verebiliriz.Bilgisayar açılışta BİOS aracılığı ile tüm sistemi kontrol eder eğer bir hata varsa bilgisayarın açılmasına izin vermez.

Akıllı Olmayan Sistemler: Bu sistemler arıza durumunda herhangi bir uyarı ve arızanın konumu hakkında bir bilgi vermez. Eğer arıza fark edilmezse sistem çalışmaya devam eder ve sonucunda daha büyük bir arıza meydana gelebilir.

Elektronik kartların üretiminden itibaren bu kartlarda meydana gelen arızaları bulmak ve gidermek için çeşitli yöntemler kullanılmıştır.

ARIZA BULMA YÖNTEMLERİ

Modern teknolojinin yanında eskiden de kullandığımız bazı yöntemleri günümüzde hala kullanmaktayız. Bu yöntemler hala basit arıza tespitinde oldukça önemlidir. Bir elektronik kart gözle, el ile, koklama ile kontrol yapılabilir. Bu kontrolde yanan, şekli değişen malzemeler görülebilir. Örneğin bir direncin rengi siyah(kömürleşmiş) ise yanmış demektir. Bir elektronik kontrol kondansatör şişmiş ise bozulmuştur.

Bu yöntemlerin dışında elektronik kartları kontrol etmek için çeşitlik Otomatik Test Sistemleri kullanılmaktadır. En güzel test yöntemi elektronik kartların(malzemelerin) fonksiyonel olarak test edilmesidir. Devreye enerji vererek tüm fonksiyonların çalışıp çalışmadığı test edilir. Güvenilir bir test yöntemidir.

ATE Sistemleri: Otomatik test sistemleridir. Elektronik kartlara(sisteme) göre hazırlanır ve o sistemi simule ederek(tüm fonksiyonlarını çalıştırarak) arızalı kısmı-elamanı bulur. Ama test edilecek sistemin özelliklerinin ve ölçüm noktalarının bilinmesi gerekmektedir. Bu sistem oldukça güvenilir bir yöntemdir fakat pahalı olması nedeniyle ve hakkında çok fazla bilgi olmayan sistemler için uygun bir yöntem olmaması sebebi ile çok fazla tercih edilen bir sistem değildir.

Test yöntemleri karışık elektronik kartların ve sistemlerin üretilmeye başlanmasıyla önemini daha da arttırmıştır. Bu ihtiyaçları karşılamak için elektronik malzemeleri devresinde test eden ICT tipi ve bu yapıdaki cihazlar oldukça işlevseldir.

V-I(Voltaj-Akım) Test Cihazları: V-I testleri de kullanışlı bir yöntemdir ve hesaplıdır. Sağlam bir elektronik kartla bozuk olan kart bu doğrultuda(akım gerilim diğerlerine göre) test edilir ve arızalı bölüm kolayca tespit edilebilir. Bu alanda uzmanlaşmış kişiler sağlam kartlara ihtiyaç duymadan da arızalı kart üzerindeki arızanın yerini test edebilirler. Üstelik bu sistemlerin Windows İşletim sisteminde çalışan programları ile oldukça kolay test imkanı elde ediliyor. Program hafızasına aldığı sağlam karttaki değerleri bozuk kartın testi sırasında hafızasından alarak herhangi bir sağlam karta ihtiyaç duymadan test edebiliyor.

Boundary Scan Test Cihazları: BGA ve PGA tipindeki entegreler bu yöntem ile test edilir. Yeni olan bu test yöntemi ile gelişmiş yapıdaki bu entegrelerin lehimlerini ve fonksiyonlarını(ICT Yöntemi ile) test etmek oldukça kolay ve güvenilir.

Bilgisayarlı Arıza Bulma Robotu(Flyig Probers): Bu yöntem ile kartlar oldukça hızlı bir şekilde test edilebilir ve malzeme seviyesinde arızalı olan elemanı görebilirsiniz. Mantığı basit karşılaştırma yöntemini kullanıyor fakat oldukça hızlı ve güvenilir.

Programlanabilir Elemanların Testleri: Biliyorsunuz ki statik işleve sahip entegrelerin yanında dinamik içerikli entegrelerde bulunmaktadır(PIC, ATMEL vb.) Bu entegrelerin testi diğer elektronik kartlara uygulanan yöntemler ile maalesef yapılamamaktadır. Bu entegrelerin testini programlama araçları ile yapabiliriz. Bu araçların devreleri ise çeşitli internet sitelerinde mevcut.Programlama kartları hem programlamada hem de arıza tespitinde kullanılabilir. Örnek olarak önce sağlam entegre takılır ve program kurulur. Daha sonra arızalı entegre takılır ve programları karşılaştırarak arıza kolayca bulunabilir.

Yazımın başında da değindiğim gibi gelişmiş ülkeler tüm bu işlemleri yapmaktansa yenisi ile değiştirmeyi tercih ediyor. Ama ülkemizdeki şartların buna elvermemesi nedeni ile değiştirme yerine tamire yönelme var. Staj için çalıştığım bir fabrikada preslerde kullanılan basit bir güvenlik devresi için 1 hafta uğraştığımızı biliyorum. Presin çalışmasına engel olmadığından üretim devam etti. Sonunda devreyi tamir ettik ama bu seferde biz eksik kaldık. Yani sonuçta sistemde bir aksama oluştu.

 

İlker GÜVEN

Posted in Elektrik, Elektronik and tagged , , , , , , , , , , , , , .

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Güvenlik Sorusu *

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>